De EU-AI-ACT is een feit. Europa wil de mondiale AI-race niet langer als toeschouwer volgen. De ambitie is duidelijk: digitale soevereiniteit. Minder afhankelijkheid van Amerikaanse techgiganten, meer controle over onze data, standaarden en ethiek. Klinkt als muziek in de oren, toch? Maar als IT’er of developer weten we dat visie één ding is, en de infrastructuur een heel ander beest.
De prangende vraag is: Zou jij jouw missiekritische AI laten draaien op Europese technologie, of blijf je vertrouwen op Amerikaanse reuzen?
De Paradox: Europa Reguleert, Amerika Host
Europa voert het hoogste woord over betrouwbare, transparante AI en privacy. We praten over het verbieden van bepaalde AI-systemen in Nederland (denk aan de meest invasieve vormen van gezichtsherkenning in publieke ruimtes, dankzij de AI Act) en het stellen van strenge ethische eisen. Prachtig!
Maar laten we eerlijk zijn: de realiteit is dat de meeste van onze data, clouds en AI-modellen nog steeds draaien op Amerikaanse servers.
Microsoft, Amazon, Google en OpenAI bepalen de facto de spelregels van de AI-snelweg. Zij bezitten de hyperscalers, de rekenkracht en de fundamentele modellen.
Tip: lees ook ons blog met daarin alle info over de EU AI Act.
Dit brengt ons bij de kernvraag van het eigenaarschap:
We praten over privacy, maar trainen onze modellen met buitenlandse frameworks en hosten ze buiten onze directe invloedssfeer.
Dit verklaart deels de vraag: Loopt Europa achter op het gebied van AI? Het antwoord is ja, in termen van investeringen en schaal. Terwijl de EU praat over de kaders, investeren de VS massaal, zowel vanuit overheid als private sector.
De Race: Wie Zal AI Domineren?
Het is verleidelijk om te zeggen dat Amerika AI zal domineren.
Kijk naar de getallen: de kapitaalinjectie is fenomenaal. Hoeveel investeert Amerika in AI? Honderden miljarden, als je private en publieke middelen samentelt. De VS heeft een ecosysteem van risicokapitaal, hyperscalers en een ‘move fast and break things’-cultuur die de ontwikkeling versnelt.
Waarom (eerst) geen AI in Europa? Jarenlang lag de focus meer op regulering dan op innovatie op schaal, wat leidde tot een ‘druppel op een gloeiende plaat’ effect qua investeringen vergeleken met de VS. Ook de versnippering van de Europese markt in taal en regelgeving vertraagde de vorming van pan-Europese techkampioenen.
De Bouwvraag: Onafhankelijkheid Creëren
Voor ons, de IT’ers en developers, is dit geen beleidsvraag, maar een bouwvraag:
Hoe creëer je echte onafhankelijkheid in een ecosysteem dat niet van jou is?
De Europese techsector droomt van autonomie, maar je kunt niet een AWS-killer bouwen zonder decennia van voorsprong en miljarden aan kapitaal. De oplossing ligt misschien niet in het verslaan van de reuzen, maar in het creëren van slimme, specialistische alternatieven.
- Europese Cloudinitiatieven (Gaia-X e.d.): Dit zijn pogingen om data-infrastructuur standaarden te creëren, maar ze moeten zich nog bewijzen als schaalbare alternatieven voor de grote hyperscalers.
- Open-Source LLM’s van Europese Bodem: Hier ligt échte potentie. Door te investeren in open-source taalmodellen die getraind zijn op Europese talen en waarden (zoals de LLM-inspanningen in Nederland, gesteund door initiatieven zoals de Nederlandse AI Coalitie en de AI Fabriek), pakken we het eigenaarschap van de kennis en de frameworks terug.
Dit beantwoordt de vraag Welk land is beter voor AI?
- VS is beter voor schaal en snelheid.
- Europa heeft de kans beter te zijn voor ethische, betrouwbare en domein-specifieke AI, vooral als we vol inzetten op open-source en regionale infrastructuur.
Als we dieper ingaan op de plannen van de EU, zien we een tweeledige strategie: ze willen een wereldleider zijn in regulering én in innovatie. De realiteit is dat het reguleringsluik veel verder is dan het innovatieluik.
De Basis: De EU AI Act (Regulering als Plan)
Het meest concrete en vergaande plan van de EU is de AI Act. Dit is géén investeringsplan, maar een wet die de mondiale standaard voor ethische en veilige AI wil zetten.
1. Risico gebaseerde Aanpak
De kern van de wet is een classificatie van AI-systemen op basis van risico:
- Onaanvaardbaar risico (Verboden): AI-systemen die een duidelijke bedreiging vormen voor de rechten en veiligheid van mensen, zoals sociale scores (social credit) door de overheid, of systemen die onderbewuste manipulatietechnieken gebruiken. (De AI Act verbiedt in principe de meest invasieve systemen in de hele EU, inclusief Nederland, zoals real-time biometrische identificatie op openbare plaatsen door opsporingsinstanties, tenzij er strikte uitzonderingen zijn).
- Hoog risico (Strikte Eisen): Systemen die cruciaal zijn voor sectoren zoals gezondheidszorg, onderwijs, werkgelegenheid, en rechtshandhaving (bijv. aanvragen voor leningen, selectie van sollicitanten). Voor deze systemen gelden strenge eisen op het gebied van data- en modelkwaliteit, transparantie en menselijk toezicht.
- Laag/Minimaal risico: De meeste AI-toepassingen, waarvoor vooral transparantieverplichtingen gelden (gebruikers moeten weten dat ze met AI interacteren).
Het Plan: Door deze strenge eisen te stellen, wil Europa AI-systemen met een “Made in Europe”-keurmerk creëren. Dit moet consumentenvertrouwen winnen en Europa tot de wereldwijde hub voor betrouwbare AI maken.
De Uitdaging: Investeringen en Soevereiniteit (Innovatie als Plan)
De “druppel op de gloeiende plaat”-kritiek is vooral gericht op dit deel van het plan. De EU heeft ambities om de afhankelijkheid van de Amerikaanse hyperscalers te verminderen, maar de investeringen blijven achter.
2. Financiële Plannen (De “Druppel”)
De EU heeft programma’s zoals Digitaal Europa en Horizon Europa om de AI-sector te financieren. Hoewel de EU in totaal tientallen miljarden uittrekt voor digitale transitie, verbleken deze bedragen bij de enorme, geconcentreerde investeringen in de VS en China, waar private en publieke middelen in een ongekend tempo worden ingezet.
- VS-investeringen: In de VS is er een directere en massalere focus op generatieve AI, chips en rekenkracht. Maar hoeveel investeert Amerika dan in AI? Honderden miljarden, wat het verschil in schaalgrootte en snelheid verklaart.
- Europese Focus: De Europese fondsen richten zich vaak op niche-sectoren, ethische AI-onderzoek en, cruciaal, het MKB. De focus ligt op het toepassen van AI in de traditionele Europese industrieën.
3. Digitale Soevereiniteitsinitiatieven
De EU wil digitale onafhankelijkheid creëren door:
- Infrastructuur: Initiatieven zoals Gaia-X (een Europees cloud- en data infrastructuurproject) moeten een open, transparante en soevereine data-infrastructuur mogelijk maken, waarbij gebruikers de controle over hun data behouden, ook als ze Amerikaanse services gebruiken.
- Taalmodellen (LLM’s): Er zijn plannen om de ontwikkeling van Europese Large Language Models (LLM’s) te stimuleren die getraind zijn op Europese talen en conform de Europese waarden, om zo niet afhankelijk te zijn van OpenAI’s of Googles ‘zwarte dozen’.
De Conclusie voor IT’ers: Kansen en Realisme
Het plan van de EU is fantastisch in theorie: creëer de gouden standaard voor veiligheid, en de wereld zal volgen.
De realiteit is echter dat dit ons nog steeds kwetsbaar maakt voor de infrastructuur van buitenaf. De EU dwingt de regels af, maar bouwt niet de snelweg.
Voor jou als developer of IT-architect:
- Kans: Je kunt je onderscheiden door AI-oplossingen te bouwen die volledig compliant zijn met de AI Act, wat een enorm verkoopargument is.
- Realisme: Je zult de komende jaren nog steeds de Amerikaanse hyperscalers gebruiken. De echte onafhankelijkheid zit nu in Open Source Europese LLM’s en Gaia-X-achtige datastandaarden die een ‘wrapper’ van soevereiniteit om de buitenlandse cloud heen bouwen.
Europa is wakker, maar het ontbreekt nog aan de financiële spierkracht om de reuzen direct uit te dagen. De strijd is verschoven van technologie naar infrastructuur en eigenaarschap van data.
Het Oordeel: Bouwen aan Vertrouwen, Niet aan Kopieën
Als we willen dat de volgende generatie AI-systemen écht betrouwbaar, transparant en compliant is met de AI Act, moeten we de infrastructuur erachter kritisch bekijken.
Wil je snelle, goedkope schaalbaarheid? Dan blijven de Amerikaanse hyperscalers waarschijnlijk de beste keuze.
Wil je data-soevereiniteit, lokale compliance en de controle over je eigen modellen? Dan moet je kijken naar die groeiende Europese alternatieven, hoe klein ze ook zijn. We moeten die initiatieven financieel en met onze adoptie steunen.
Digitale onafhankelijkheid is geen ‘big-bang’ project. Het is een langzame, gestage investering in onze eigen fundamenten: van datacenters en chips tot de lokale, open-source modellen.
Het is tijd om niet alleen te praten over de ethiek van AI, maar om de bouwtekeningen te tekenen voor de AI-infrastructuur van morgen, met het stempel ‘Made in Europe’.
Veelgestelde vragen over cloud en privacy
Welke cloud is Nederlands?
De bekendste volledig Nederlandse cloudproviders zijn TransIP (met STACK),
Cyso (Fuga Cloud) en Fundaments, die hun data uitsluitend in Nederlandse datacenters opslaan. Deze partijen bieden een soeverein alternatief voor de Amerikaanse giganten, waardoor je data volledig onder de Nederlandse en Europese wetgeving valt.
In 2026 is de roep om ‘digitale soevereiniteit’ groter dan ooit. Volgens marktdata van Ahrefs zoeken steeds meer bedrijven op termen als “local cloud hosting” om de juridische complicaties van Amerikaanse wetgeving te vermijden. Providers zoals mijn.host en Leaseweb hebben ook sterke Nederlandse wortels, waarbij de laatste een wereldwijde footprint heeft maar specifieke NL-clusters aanbiedt voor maximale snelheid en lokale compliance.
| Provider | Kenmerk | Beveiligingsniveau |
| Proton Drive | Zwitserse privacy & E2EE | Maximaal |
| vBoxxCloud | NL-gebaseerd & NIS2-proof | Zeer Hoog |
| Nextcloud | Self-hosted (volledige controle) | Maximaal (indien goed beheerd) |
Welke cloud is niet Amerikaans?
Er zijn sterke Europese alternatieven zoals OVHcloud (Frankrijk), Hetzner (Duitsland) en het Nederlandse STACK, die niet gebonden zijn aan de Amerikaanse CLOUD Act. Deze aanbieders vallen exclusief onder de strenge Europese privacywetgeving en bieden daarmee een veiliger haven voor gevoelige persoonsgegevens.
Wij wijzen erop dat het kiezen voor een niet-Amerikaanse cloud ook een strategisch marketingvoordeel kan zijn: je kunt je klanten ‘Digital Sovereignty’ garanderen. Naast de grote spelers zijn er initiatieven zoals Gaia-X die werken aan een volledig onderling verbonden Europees ecosysteem om de afhankelijkheid van Silicon Valley te verkleinen.
